Đầu năm 2026, Bộ Y tế ban hành Hướng dẫn ăn bổ sung cho trẻ từ 6 đến 23 tháng tuổi (Quyết định 318/QĐ-BYT ngày 30/1/2026). Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Cơ quan Y tế Anh (NHS) và Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cùng khuyên bắt đầu cho bé ăn dặm khi bé khoảng 6 tháng tuổi, song song với việc vẫn cho bú mẹ.
Bé đã sẵn sàng chưa?
NHS nêu ba dấu hiệu. Bé cần có cả ba cùng lúc, thường vào khoảng 6 tháng:
- ngồi được và giữ vững đầu;
- tự nhìn, cầm thức ăn và đưa vào miệng;
- nuốt thức ăn, không đẩy hay nhè ra.
Mấy biểu hiện sau hay bị nhầm là dấu hiệu sẵn sàng, nhưng thực ra không phải: mút tay, đòi bú nhiều hơn, thức đêm nhiều hơn thường lệ (NHS).
Món đầu tiên: chú ý chất sắt
NHS và AAP khuyên có thức ăn giàu sắt ngay từ đầu, như thịt, cá, ngũ cốc tăng cường sắt, rau xanh đậm và các loại đậu. AAP khuyên mỗi lần chỉ thêm một món mới, cách nhau 3 đến 5 ngày, để kịp thấy nếu bé có phản ứng.
Trước 1 tuổi, chưa cho bé
- Mật ong: có thể gây ngộ độc botulinum ở trẻ nhỏ. AAP khuyên không cho trẻ dưới 12 tháng ăn mật ong. Hướng dẫn của Bộ Y tế cũng dặn như vậy.
- Sữa bò làm đồ uống chính: NHS và AAP khuyên đợi đến khoảng 12 tháng. Trong năm đầu, đồ uống chính của bé vẫn là sữa mẹ hoặc sữa công thức.
- Nước ép trái cây: AAP khuyên trẻ dưới 1 tuổi không uống nước ép. Cho bé ăn trái cây nguyên miếng thì tốt hơn.
- Muối và đường nêm thêm: NHS dặn không cho muối, đường, kể cả viên súp, vào đồ ăn hay nước nấu cho bé. Hướng dẫn của Bộ Y tế cho phép nêm nhạt sau giai đoạn đầu. Đây là chỗ hai nguồn khác nhau, mẹ cứ nêm càng nhạt càng tốt.
Nước lọc
Từ khoảng 6 tháng, bé có thể uống thêm chút nước lọc. AAP gợi ý 120 đến 240 ml mỗi ngày cho bé 6 đến 12 tháng. Hướng dẫn của Bộ Y tế ghi 50 đến 100 ml mỗi ngày lúc 6 đến 8 tháng, và 120 đến 180 ml lúc 9 đến 11 tháng.
Trứng, đậu phộng và các món dễ dị ứng
AAP cho biết các nghiên cứu mới không thấy lợi ích gì khi cố hoãn những món dễ gây dị ứng. NHS khuyên từ khoảng 6 tháng, cho bé thử từng món một, mỗi lần một lượng rất nhỏ, để nhận ra nếu bé phản ứng. Nếu bé bị chàm nặng hoặc đã dị ứng một món nào đó, mẹ hỏi bác sĩ trước khi cho thử.
Phòng hóc nghẹn
- Không cho trẻ dưới 5 tuổi ăn nguyên hạt (lạc, điều, các loại hạt) hay bỏng ngô. Hạt thì xay hoặc giã nhỏ (NHS).
- Quả tròn nhỏ như nho, anh đào, dâu, cà chua bi: cắt làm tư (NHS).
- Cắt thức ăn thành miếng không to hơn nửa inch, khoảng 1,2 cm (AAP). AAP khuyên để các món dễ hóc nhất (như nho nguyên quả, xúc xích, hạt, bỏng ngô, cà rốt sống) đến khi trẻ ít nhất 4 tuổi.
- Luôn ngồi cạnh khi bé ăn (NHS).
Vẫn cho bú mẹ
Ăn dặm là ăn thêm, không thay bữa bú. WHO và Viện Dinh dưỡng Quốc gia khuyên cho bé bú tiếp đến 2 tuổi hoặc lâu hơn.
Nguồn tham khảo
- Viện Dinh dưỡng Quốc gia: Bộ Y tế ban hành Hướng dẫn ăn bổ sung cho trẻ từ 6 đến 23 tháng tuổi
- Bộ Y tế: Tài liệu Hướng dẫn ăn bổ sung cho trẻ 6–23 tháng (PDF)
- WHO: Infant and young child feeding
- NHS (Anh): Signs your baby is ready for solid foods
- NHS: Your baby's first solid foods
- NHS: Preparing food safely
- NHS: Food allergies
- AAP (HealthyChildren.org): Starting Solid Foods
- AAP: Botulism
- AAP: Why Formula Instead of Cow's Milk?
- AAP: Recommended Drinks for Young Children Ages 0–5
- AAP: When to introduce egg, peanut butter and other common food allergens
- AAP: Choking Prevention
Bài viết tổng hợp từ khuyến cáo của các tổ chức y tế nêu trên, chỉ để tham khảo, không thay thế lời khuyên của bác sĩ trực tiếp khám cho bé.