Bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu nghĩa là gì?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và UNICEF khuyên ba điều: cho bé bú trong vòng 1 giờ sau sinh, chỉ bú mẹ trong 6 tháng đầu, rồi bú tiếp đến 2 tuổi hoặc lâu hơn, kèm ăn dặm từ tháng thứ 6.

"Hoàn toàn" là không cho thêm gì, kể cả nước

Bú mẹ hoàn toàn nghĩa là bé không ăn, không uống thứ gì khác ngoài sữa mẹ, kể cả nước lọc (WHO). Viện Dinh dưỡng Quốc gia cũng dặn: ngay cả khi trời nóng, sữa mẹ đã đủ giải khát cho bé. WHO khuyên cho bú theo nhu cầu, tức là bé muốn lúc nào thì cho bú lúc đó, ngày cũng như đêm.

Vì sao WHO khuyên như vậy

Theo WHO, mỗi năm có thể tránh được gần 400.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi nếu mọi trẻ được bú mẹ hoàn toàn 6 tháng và bú tiếp đến 2 tuổi. Người mẹ cũng được lợi: cho con bú làm giảm nguy cơ ung thư buồng trứng và ung thư vú.

Trên thế giới, chỉ khoảng 47% trẻ dưới 6 tháng được bú mẹ hoàn toàn (WHO). Ở Việt Nam, tỷ lệ này tăng từ 22,7% năm 2015 lên 45,4% năm 2020 (Viện Dinh dưỡng Quốc gia). Khảo sát của Tổng cục Thống kê và UNICEF năm 2020–2021 cho thấy chưa đến 1/4 số trẻ được bú mẹ trong giờ đầu sau sinh.

Làm sao biết bé bú đủ?

NHS (Cơ quan Y tế Anh) đưa ra mấy dấu hiệu:

48 giờ đầu, bé thường chỉ có 2 đến 3 tã ướt. Từ ngày thứ 5 trở đi, bé có ít nhất 6 tã ướt nặng mỗi 24 giờ.
Mẹ nghe và thấy bé nuốt khi bú.
Má bé vẫn tròn, không hóp lại khi mút.

Khi nào nên hỏi bác sĩ

Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên mẹ gọi bác sĩ nhi khi:

sữa đã về mà mẹ không nghe thấy bé nuốt thường xuyên lúc bú;
sau 5 ngày sữa vẫn chưa về, hoặc ngực không thấy căng lên;
sau 7 ngày, mỗi ngày bé có ít hơn 6 tã ướt và 4 lần đi ngoài, hoặc nước tiểu vàng sẫm hay lẫn vệt đỏ;
bé 2 tuần tuổi mà cân nặng vẫn thấp hơn lúc sinh.

NHS khuyên đừng ngại hỏi sớm. Nữ hộ sinh, bác sĩ nhi hoặc chuyên viên tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ đều giúp được.

Vitamin D cho bé bú mẹ

AAP khuyến cáo trẻ dưới 12 tháng cần 400 IU vitamin D mỗi ngày, và bé bú mẹ nên được bổ sung lượng này. NHS khuyên bé bú mẹ, từ lúc sinh đến 1 tuổi, uống bổ sung 8,5 đến 10 microgam vitamin D mỗi ngày. Mẹ hỏi bác sĩ nhi để chọn loại và cách dùng phù hợp với bé.

Bú đến bao giờ?

Viện Dinh dưỡng Quốc gia khuyên cho bé bú đến 24 tháng hoặc lâu hơn, và không cai sữa trước 12 tháng. Từ tháng thứ 6, bé bắt đầu ăn dặm nhưng vẫn bú mẹ song song.

Nguồn tham khảo

Bài viết tổng hợp từ khuyến cáo của các tổ chức y tế nêu trên, chỉ để tham khảo, không thay thế lời khuyên của bác sĩ trực tiếp khám cho mẹ và bé.