Đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) hay xảy ra nhất trong 6 tháng đầu đời, theo Cơ quan Y tế Anh (NHS). Bệnh viện Nhi Trung ương cũng từng cảnh báo sau hai ca trẻ tử vong đột ngột khi ngủ tại nhà. Phần lớn cách phòng ngừa đơn giản và không tốn tiền. Các khuyến cáo dưới đây của Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và NHS áp dụng cho bé đến 1 tuổi.
Luôn đặt bé nằm ngửa
Mỗi giấc ngủ, kể cả giấc trưa ngắn, mẹ đặt bé nằm ngửa. AAP nói nằm nghiêng cũng nguy hiểm như nằm sấp. Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) ghi nhận: bé đã quen ngủ ngửa mà bị đặt nằm sấp hoặc nằm nghiêng thì nguy cơ đột tử có thể tăng tới 45 lần.
Giường phẳng, cứng, chỉ có ga bọc
Bé nên ngủ trên mặt phẳng và cứng, trải một tấm ga bọc vừa khít. Theo AAP, mặt nằm dốc quá 10 độ là không an toàn cho bé ngủ.
Trong giường bé không để gối, chăn, thú bông hay tấm quây cũi. Cũng không dùng chăn, túi ngủ hay khăn quấn có gắn vật nặng (loại "chăn tạ") cho bé dưới 1 tuổi.
Ngủ chung phòng, không chung giường
AAP khuyên đặt giường hoặc cũi riêng của bé trong phòng bố mẹ, ít nhất trong 6 tháng đầu. Cách này có thể giảm tới 50% nguy cơ đột tử.
Về ngủ chung giường, hai nguồn nói khác nhau. AAP khuyên không ngủ chung giường với bé trong bất kỳ trường hợp nào: với bé dưới 4 tháng, nguy cơ cao gấp 5 đến 10 lần. NHS thì biết nhiều gia đình vẫn ngủ chung, nên dặn tuyệt đối không ngủ chung giường khi:
- bố hoặc mẹ hút thuốc, uống rượu bia, dùng chất kích thích hoặc thuốc gây buồn ngủ;
- bé sinh non, hoặc nặng dưới 2,5 kg lúc sinh.
Đừng ngủ quên trên sofa khi đang bế bé
Đây là tình huống nguy hiểm nhất. AAP cho biết khi bé ngủ cùng người lớn trên ghế sofa, nguy cơ đột tử cao tới 67 lần. Nếu thấy mình díp mắt, mẹ đặt bé xuống giường của bé trước đã.
Bé ngủ quên trên ghế ô tô, xích đu hay địu
Bế bé ra, đặt nằm ngửa trên mặt phẳng cứng càng sớm càng tốt (AAP). UNICEF Anh khuyên chỉ dùng ghế ô tô để di chuyển, mỗi lần không quá 2 giờ.
Không để bé quá nóng, không trùm kín đầu
Bé quá nóng thì nguy cơ đột tử tăng. Tổ chức Lullaby Trust (Anh) cho biết nhiều trẻ đột tử được tìm thấy với đầu bị chăn trùm kín. Trong nhà và khi ngủ, mẹ không đội mũ cho bé. Cách mặc vừa ấm có trong bài "Mặc cho bé thế nào là vừa ấm?" của Cẩm nang.
Giữ bé tránh xa khói thuốc
AAP dặn không hút thuốc ở bất kỳ đâu gần bé, kể cả hút ngoài trời, và tính cả thuốc lá điện tử.
Ti giả lúc ngủ
AAP khuyên cho bé ngậm ti giả khi ngủ trưa và ngủ đêm. Ti giả vẫn giúp giảm nguy cơ ngay cả khi rơi ra sau lúc bé đã ngủ. Bé bú mẹ thì đợi đến khi bé bú đã quen rồi mới cho ngậm. Không buộc ti giả vào dây đeo quanh cổ bé.
Quấn chũn
Quấn chũn không làm giảm nguy cơ đột tử (AAP). Khi bé có dấu hiệu tập lật, thường khoảng 3 đến 4 tháng tuổi, mẹ ngừng quấn.
Áp dụng đến bao giờ?
Đến hết 12 tháng tuổi. Với bé sinh non hoặc nhẹ cân, Lullaby Trust khuyên tính đủ 12 tháng kể từ ngày dự sinh.
Nguồn tham khảo
- AAP (HealthyChildren.org): A Parent's Guide to Safe Sleep
- NIH (Mỹ): Safe to Sleep – Ways to reduce the risk of SIDS
- NHS (Anh): Reduce the risk of sudden infant death syndrome
- The Lullaby Trust: Safer sleep advice
- UNICEF Anh: Caring for your baby at night (2025)
- Bệnh viện Nhi Trung ương: Cảnh báo hội chứng đột tử ở trẻ nhỏ
Bài viết tổng hợp từ khuyến cáo của các tổ chức y tế nêu trên, chỉ để tham khảo, không thay thế lời khuyên của bác sĩ trực tiếp khám cho bé.