Sốt là cách cơ thể chống lại nhiễm trùng, và đa số cơn sốt ở trẻ tự qua. Điều bố mẹ cần biết là lúc nào thì không được chờ. Bài này tổng hợp các mốc từ Cơ quan Y tế Anh (NHS), Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Bao nhiêu độ là sốt?
Từ 38°C trở lên (NHS, AAP). NHS hướng dẫn dùng nhiệt kế điện tử, đặt sát vào hõm nách. AAP lưu ý đo hậu môn cho kết quả chính xác nhất ở bé dưới 3 tháng, còn đo nách kém chính xác nhất.
Đi khám ngay trong ngày
- Bé dưới 3 tháng, sốt từ 38°C, kể cả khi bé vẫn bú và chơi bình thường (NHS, AAP).
- Bé 3 đến 6 tháng, sốt từ 39°C (NHS). AAP chặt hơn: ở tuổi này, bé sốt là nên liên hệ bác sĩ trong vòng 24 giờ.
- Bé dưới 2 tuổi sốt quá 24 giờ (AAP).
- Sốt kéo dài từ 5 ngày trở lên, ở bất kỳ tuổi nào (NHS).
- Bé có dấu hiệu mất nước: tã ít ướt, mắt trũng, khóc không ra nước mắt, miệng khô (NHS, AAP).
Gọi cấp cứu 115 hoặc đến viện ngay
WHO nêu bốn dấu hiệu nguy hiểm toàn thân ở trẻ từ 2 tháng đến 5 tuổi. Chỉ cần một dấu hiệu là bé cần được chuyển viện gấp:
- không uống được hoặc không bú được;
- nôn ra tất cả mọi thứ;
- co giật;
- li bì, khó đánh thức hoặc bất tỉnh.
NHS kể thêm các trường hợp phải cấp cứu:
- nổi ban mà lấy cốc thủy tinh ấn lên vẫn không mờ đi;
- cổ cứng;
- da tái xanh, xám hoặc loang lổ;
- khó thở: thở rên, hoặc bụng hõm vào dưới bờ sườn mỗi lần thở.
Chăm bé sốt ở nhà
Cho bé uống đủ nước. Bé bú mẹ thì cứ cho bú tiếp. Mặc đồ thoáng, không ủ chăn dày (AAP). NHS dặn không cởi hết quần áo của bé và không lau người bé bằng nước để hạ nhiệt.
Thuốc hạ sốt: vài điều không được làm
Bài này không ghi liều thuốc. Liều tính theo cân nặng của bé, mẹ hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ và đọc kỹ nhãn.
- Không cho trẻ dưới 16 tuổi dùng aspirin. Aspirin có thể gây hội chứng Reye, một bệnh não hiếm gặp nhưng nặng (NHS, AAP).
- Không cho uống paracetamol và ibuprofen cùng một lúc (NHS, AAP).
- Bé dưới 2 tháng: không tự cho uống paracetamol (NHS). AAP khuyên bé dưới 12 tuần chưa được dùng bất kỳ thuốc hạ sốt nào khi chưa được bác sĩ khám.
- Ở Việt Nam còn phải tính đến sốt xuất huyết. Bệnh viện Nhi Trung ương dặn không dùng thuốc có ibuprofen khi chưa loại trừ được sốt xuất huyết.
Nếu bé co giật vì sốt
Co giật do sốt thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 6 tuổi (NHS). Cứ 100 trẻ thì khoảng 3 đến 4 trẻ từng bị (AAP). Phần lớn cơn co giật ngắn và không để lại di chứng.
Trong cơn co giật, không cho bất cứ thứ gì vào miệng bé. Bé không nuốt lưỡi được (AAP). Cơn co giật kéo dài quá 5 phút thường là cấp cứu (AAP). NHS khuyên gọi cấp cứu với mọi lần co giật đầu tiên.
Nguồn tham khảo
- NHS (Anh): Fever in children
- NHS: Febrile seizures
- NHS: Paracetamol for children
- AAP (HealthyChildren.org): Fever and Your Baby
- AAP: Fever Without Fear
- AAP: How to Take Your Child's Temperature
- AAP: Febrile Seizures
- WHO: IMCI Chart Booklet (2014)
- Bệnh viện Nhi Trung ương: Cảnh giác với sốt virus ở trẻ em
Bài viết tổng hợp từ khuyến cáo của các tổ chức y tế nêu trên, chỉ để tham khảo, không thay thế lời khuyên của bác sĩ trực tiếp khám cho bé.